Inna nazwa to kartana.
Były to działa będące bezpośrednią kontynuacją myśli technicznej wieku XV, kiedy to podstawowymi działami były ciężkie, charakteryzujące się dużym kalibrem i krótką lufą bombardy, służące do niszczenia fortyfikacji.
Jako pierwszy, wprowadził je w Holandii Maurycy Orański, książę Nassau. Od tej pory w całej Europie zaczęła się dominacja właśnie tego typu dział.
Wyróżniano cztery jego typy: pełna kartauna (48-funtowa), półkartauna (24-funtowa), ćwierćkartauna (12-funtowa) i oktawa (6-funtowa).
Średnia długość lufy tych dział wykonywanych ze spiżu lub żeliwa, to 14 do 27 kalibrów.
Strzelano kulami żelaznymi o kalibrze 100–230 milimetrów).
Mając lufę krótszą od kolubryny, miały mniejszy zasięg. Dlatego stosowano je do walki na bliższą odległość, często - przeciwko piechocie - ładowane były kartaczami.
W Polsce reformę artylerii przeprowadził król Polski, Władysław IV.
Dążył on do zastąpienia przestarzałych, ciężkich długolufowych dział właśnie kartaunami.
