Wybudowany na planie prostokąta, największy po piramidach egipskich grobowiec świata. Został wzniesiony około 350 p.n.e. dla Mauzolosa, perskiego satrapy Karii.
Witruwiusz podaje jego wymiary: 18,9 na 42,3 na 11,1 metra, lecz inni pisarze antyku zdecydowanie je powiększają. Według nich podstawą całej budowli był trzon ceglany otoczony marmurem o wymiarach około 39 na 33 metry.
Na nim stał potężny sześcian o szerokości 33 metrów i długości 27 metrów. Podstawa i sześcian miały razem 22 metry wysokości. Dopiero na tym wszystkim stał właściwy grobowiec, otoczony 36 kolumnami o wysokości 11 metrów. Na kolumnach wsparty był 24-stopniowy dach o wyglądzie piramidy.
Szczyt był zwieńczony marmurową kwadrygą, niosącą postaci zmarłego króla i jego małżonki - Artemizji.
Całość miała wysokość około 46 metrów - tyle, co dzisiejszy 15-piętrowy budynek.
W budowie uczestniczyli najwybitniejsi artyści i budowniczowie greccy owych czasów.
Był zaprojektowany przez architektów Pyteosa i Satyrosa w 353 roku p.n.e. Ściany budowli i fasady były bogato ozdobione - na fryzach i płaskorzeźbach wykonanych przez czołowych greckich rzeźbiarzy: Leocharesa, Skopasa, Bryaksisa i Timoteosa przedstawione zostały wyścigi zaprzęgów konnych, walki Amazonek i dużo mitologicznych postaci.
Grobowiec został zniszczony prawdopodobnie przez żołnierzy w 334 roku p.n.e., kiedy to Aleksander Wielki otoczył i zniszczył miasto Halikarnas. W XII wieku n.e. trzęsienia ziemi dopełniły dzieła zniszczenia. Trzy wieki później joannici zagrożeni najazdem muzułmanów używali surowców z grobowca, aby wzmocnić swoją siedzibę - Zamek św. Piotra. W trakcie rozbiórki mauzoleum najpierw został odkryty, a następnie zaginął sarkofag perskiego satrapy Mauzolosa.
Odnalezione później fragmenty rzeźb także wywieziono z Grecji do Wielkiej Brytanii, gdzie można je obejrzeć w British Museum w Londynie. Od tego czasu, często chowano w podobnych grobowcach zwanych mauzoleum różne ważne osobistości.
Zobacz film o mauzoleum:
