Prowadzi się w nim różne procesy chemiczne (przeważnie w fazie ciekłej), przebiegające w podwyższonej temperaturze i pod zwiększonym ciśnieniem.
Ciepło potrzebne do wytworzenia i ewentualnie przegrzania pary, powstaje w wyniku spalenia paliwa w palenisku kotłowym, lub jest doprowadzane z zewnątrz (tzw. kotły bezpaleniskowe, w których źródłem ciepła są gorące gazy wytworzone w innym urządzeniu, prąd elektryczny lub energia słoneczna).
Autoklaw, wraz z zaworem bezpieczeństwa - wynalazł francuski fizyk i wynalazca (od 1675 roku zamieszkały w Anglii), Denis Papin, w 1679 roku.
Autoklawy są stosowane także do wyjaławiania produktów spożywczych m.in. konserw, środków farmakologicznych, materiałów opatrunkowych, narzędzi chirurgicznych, szkła laboratoryjnego.
