Urządzenie jest stosowane również do pomiarów napięcia oraz ładunku elektrycznego, oraz jako wskaźnik zaniku prądu, tzw. wskaźnik zera (wskaźnik równowagi, wskaźnik kompensacji) układów mostkowych i kompensacyjnych prądu stałego - do tego celu stosuje się bardzo czułe przyrządy magnetoelektryczne.
Galwanometr wynalazł, bezpośrednio po odkryciach dokonanych przez Oersteda i Ampere'a, w roku 1820 niemiecki fizyk, Johann Salomo Christoph Schweigger.
Ze względu na konstrukcję wyróżnia się galwanometry wskazówkowe, lusterkowe (najdokładniejsze) i ze wskaźnikiem świetlnym.
Istnieją galwanometry do pomiaru prądów stałych lub zmiennych.
Współczesne galwanometry prądu zmiennego często posiadają wzmacniacze elektroniczne wzmacniające badane prądy i miliamperomierze które je mierzą.
Galwanometru używał w swoich eksperymentach Faraday. Wykazał m.in., że prąd w przewodniku płynie tylko wtedy, gdy magnes wsuwa się lub wysuwa ze zwoju. Kiedy magnes znajduje się na zewnątrz zwoju lub w środku i nie zmienia położenia - prąd nie płynie. W ten sposób stał się odkrywcą zjawiska indukcji elektromagnetycznej, co pozwoliło mu później skonstruować pierwszą prądnicę.
W stworzeniu galwanometru nowego typu miał również udział Polak, Julian Ochorowicz.
