Wynaleziony i skonstruowany został w 1816 roku przez inżyniera niemieckiego, wynalazcę i konstruktora instrumentów muzycznych Johanna Nepomuka Mälzela.
Jest to przyrząd o charakterystycznej drewnianej obudowie, w kształcie zbliżonym do graniastosłupa, służący do ścisłego oznaczania tempa muzycznego.
Zbudowany jest z mechanizmu zegarowego napędzanego sprężyną, oraz wystającego do góry wahadła, będącego jednocześnie skalą, po której przesuwać można ciężarek (jego przesunięcie powoduje zwalnianie lub przyspieszanie ruchu wahadła), umieszczając go przy zadanej wartości tempa.
Skala jest wycechowana od 40 do 208 wychyleń wahadła na minutę. Tempo utworu oznacza się liczbą określonych wartości rytmicznych (ósemek, ćwierćnut, półnut) przypadających na minutę.
Wahadło podczas przechodzenia przez środkowe położenie, wydaje charakterystyczny, dość głośny stuk.
Metronom do dzisiejszych czasów przetrwał w niemal nie zmienionej formie; istnieją również metronomy elektroniczne, ale te - o dziwo - niespecjalnie się przyjęły w naszym "elektronicznym" świecie.
