Ich działanie opiera się na zasadzie dźwigni, a służą głównie do wyciągania gwoździ.
Nie wiadomo kto i kiedy skonstruował pierwsze obcęgi, kto ich użył, ani w jakim celu... Być może powstały po to, żeby móc wyciągać pierwsze metalowe gwoździe?
Od czasów starożytnych Rzymian lub nawet wcześniej, były stosowane - często rozpalone do czerwoności - jako narzędzie tortur.
W czasach średniowiecza używano ich też do wyrywania zębów.
Stosowane głównie przez cieśli, stolarzy i dekarzy, służą również do odcinania drutu.
W zastosowaniach elektrycznych i precyzyjnych stosuje się małe obcęgi nazywane obcążkami o dokładniej wykonanych ostrzach oraz nieco innym, bocznym, ustawieniu - w przeciwieństwie do czołowego ustawienia klasycznych obcęgów.
Czasami mylnie tą nazwą nazywane są szczypce, lub kombinerki.
