Podstawowym elementem konstrukcyjnym wielokrążka jest krążek linowy, który zaliczamy do maszyn prostych. Krążek linowy służy do zmiany kierunku działania siły lub do zmniejszenia siły niezbędnej do poruszenia określonego ciężaru.
W przypadku użycia krążka stałego, siła niezbędna do poruszenia przedmiotu jest równa jego ciężarowi, a w przypadku krążka luźnego dwukrotnie mniejsza.
Przy zastosowaniu wielokrążka siła potrzebna do podniesienia ciężaru może być dowolnie zmniejszona w zależności od liczby krążków i od konstrukcji wielokrążka. Podstawą do zbudowania wielokrążka było wynalezienie koła w okresie neolitu. 
Krążek linowy do podnoszenia ciężarów pojawił się około 800 lat p.n.e. w Asyrii.
Zbudowanie pierwszego wielokrążka przypisuje się słynnemu greckiemu matematykowi i twórcy różnych mechanizmów - Archimedesowi. Zgodnie z licznymi opisami, stosując skomplikowane urządzenie składające się z układu dźwigni i wielokrążków, Archimedes przeprowadził samodzielne wodowanie największego zbudowanego wówczas statku - Syrakuzji.
Jeszcze większy ciężar podniesiono przy użyciu wielokrążka w roku 1586 w Rzymie. Na zlecenie papieża Sykstusa V, naczelny architekt i inżynier papieża Domenico Fontana dokonał przeniesienia obelisku o masie 487 ton.
Opracowanie wielokrążka stało się podstawą konstrukcji nowoczesnych dźwigów stałych, przenośnych i okrętowych. 
Bez wielokrążków nie do pomyślenia byłaby budowa dużych żaglowców z wieloma ciężkimi żaglami - przeciętny okręt wojenny potrzebował około 1400 krążków linowych i wielokrążków.
Wielokrążek stał się przyczyną przewrotu w metodach produkcyjnych na początku XIX wieku w Anglii.
W roku 1805 inżynier francuskiego pochodzenia Marc I. Brunel uruchomił fabrykę wyposażoną w 44 maszyny, z których każda wykonywała tylko jedną czynność: piłowanie, dłutowanie otworów, struganie, nacinanie, nitowanie itp. aż do uzyskania gotowego wyrobu - drewnianego krążka okutego metalem.
Była to pierwsza w Anglii fabryka o nowoczesnej organizacji pracy, produkująca seryjnie, o ponad dziesięciokrotnie większej wydajności niż dawne warsztaty.
